Nhiều dự án bệnh viện mới đang được triển khai như Bệnh viện Chấn thương và Bệnh viện Đa khoa thực hành dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2030 tại TP.HCM đến bệnh viện quốc tế 1.000 giường tại Cần Thơ. Trước khi chốt bản vẽ, chủ đầu tư cần biết tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện đòi hỏi mức yên tĩnh nào để người bệnh ngủ được và bác sĩ làm việc tập trung.
Tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện ở Việt Nam: QCVN 26:2025 và TCXDVN 175:2005 quy định gì
Việt Nam có hai lớp quy định cho tiếng ồn trong bệnh viện, mỗi lớp kiểm soát một việc khác nhau. Lớp thứ nhất là QCVN 26:2025/BNNMT, ban hành kèm Thông tư 01/2025/TT-BNNMT, có hiệu lực từ ngày 14/11/2025 và thay thế QCVN 26:2010/BTNMT. Các cơ sở và dự án thuộc diện chuyển tiếp phải đáp ứng quy chuẩn mới từ ngày 01/01/2027. Với khu vực nhóm A, trong đó có cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, mức giới hạn như sau:
| Khung giờ | Giới hạn tiếng ồn khu vực A |
| Ban ngày (từ 06h đến trước 18h) | 50 dBA |
| Buổi tối (từ 18h đến trước 22h) | 45 dBA |
| Ban đêm (từ 22h đến trước 06h) | 40 dBA |
QCVN 26:2025 kiểm soát tiếng ồn từ các nguồn như cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, công trình thi công, giao thông và hoạt động dân sinh, đo tại khu vực bị ảnh hưởng, nên không có giá trị riêng cho từng phòng. Quy chuẩn cũng loại trừ tiếng ồn bên trong khuôn viên các cơ sở sản xuất, xây dựng, thương mại, dịch vụ do chính cơ sở đó gây ra. Việc điều khoản này áp dụng thế nào với bệnh viện là nhận định về phạm vi pháp lý, nên chủ đầu tư cần trao đổi với bộ phận pháp chế trước khi dùng quy chuẩn này làm căn cứ thiết kế bên trong.
Lớp thứ hai là TCXDVN 175:2005 của Bộ Xây dựng về mức ồn tối đa cho phép trong công trình công cộng, bắt buộc áp dụng khi thiết kế mới và thiết kế cải tạo. Phạm vi của tiêu chuẩn này chính là mức ồn nền bên trong phòng, do tiếng ồn bên ngoài truyền qua kết cấu phân cách và do thiết bị như điều hòa, quạt gây ra. Với công trình y tế, phòng khám bệnh, phòng mổ và phòng bệnh nhân điều trị được xếp vào nhóm có mức ồn tương đương tối đa 45 dBA. Phòng bệnh nhân còn có ngưỡng riêng cho ban đêm (từ 22 đến 6 giờ), và các giá trị này được hiệu chỉnh theo vị trí công trình, nên nhà thiết kế cần đối chiếu với bản gốc của tiêu chuẩn.
Chống tiếng ồn giao thông cho bệnh viện: Bắt đầu từ nguồn âm
Tiếng ồn giao thông là một trong những nguồn mà tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện theo QCVN 26:2025 kiểm soát, và về nguyên lý có ba hướng chống ồn: tác động vào nguồn âm, phân tán âm trên đường truyền, và ngăn âm đến vị trí cần yên tĩnh. Tác động vào nguồn âm là hướng hiệu quả nhất vì giảm được tiếng ồn ngay từ gốc, với các biện pháp như cấm hoặc hạn chế bóp còi gần bệnh viện và trường học, giảm tốc độ xe, hạn chế xe tải nặng vào giờ cao điểm hoặc phân luồng xe sang tuyến khác. Tuy nhiên các biện pháp này thuộc thẩm quyền quản lý giao thông chứ không nằm trong tay chủ đầu tư, nên khi thiết kế bệnh viện vẫn cần hai hướng còn lại, gồm lùi phòng bệnh khỏi mặt đường, bố trí tường chắn hoặc cây xanh, và quan trọng nhất là làm cho cửa, kính và tường ngoài đủ cách âm.
Tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện theo tham chiếu quốc tế cho phòng bệnh và phòng mổ
Mức 45 dBA ban ngày của TCXDVN 175:2005 cao hơn đáng kể so với mức 35 dB LAeq mà WHO khuyến nghị cho phòng điều trị, theo dõi và nghỉ ngơi của bệnh nhân, và trong các tài liệu chúng tôi đã rà soát, tiêu chuẩn trong nước chưa có chỉ tiêu cách âm STC giữa các phòng. Vì vậy các đơn vị thiết kế thường tham chiếu hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và hướng dẫn thiết kế cơ sở y tế FGI của Hoa Kỳ để nâng chuẩn, và cần ghi rõ đây là tham chiếu quốc tế, không phải quy định bắt buộc tại Việt Nam.
| Hạng mục | Chỉ tiêu tham chiếu | Nguồn |
| Phòng bệnh, ban đêm | 30 dB LAeq và 40 dB LAmax | WHO |
| Phần lớn phòng điều trị, theo dõi và nghỉ ngơi của bệnh nhân | Không vượt 35 dB LAeq | WHO |
| Ồn nền trong phòng bệnh (hệ thống điều hòa) | Tối đa NC-40, dải thường gặp trong không gian y tế là NC-35 đến NC-45 | FGI, theo Henderson Engineers |
| Vách giữa các phòng bệnh cùng tầng | STC tổng hợp tối thiểu 45 | FGI |
| Giữa phòng mổ và phòng chụp MRI | STC tổng hợp 60 | FGI |
LAeq là mức ồn trung bình theo thời gian, còn LAmax là mức đỉnh của một sự kiện ồn đơn lẻ, và WHO đặt LAmax riêng cho ban đêm vì một tiếng động đột ngột có thể đánh thức bệnh nhân dù mức trung bình vẫn thấp. FGI dùng STC tổng hợp, tính cho cả cấu kiện liền kề như vách cùng cửa chứ không chỉ riêng vách, và vì STC đo trong phòng thí nghiệm nên số đo ngoài công trình thường thấp hơn do âm truyền vòng qua trần, cửa và điểm xuyên vách.
STC cũng chỉ là một vế của bảo mật lời nói. Theo ví dụ của Henderson Engineers, phòng bệnh có vách STC 45 cần ồn nền tối thiểu khoảng 30 dBA để đạt mức bảo mật lời nói tối thiểu, và phòng bệnh càng yên tĩnh theo WHO thì vách càng phải tốt, đúng nguyên tắc hai vế đã phân tích trong bài phòng tham vấn tâm lý học đường.
Phòng bệnh: Tiếng ồn, giấc ngủ và sự hồi phục của bệnh nhân
Nguồn ồn quanh phòng bệnh
Nguồn ồn thường đến từ hệ thống điều hòa và thông gió chạy liên tục, từ hành lang nơi xe đẩy và tiếng nói chuyện di chuyển thường xuyên, và từ phòng kỹ thuật nằm sát khu bệnh.
Cách âm phòng bệnh viện xây mới: Giữa các phòng và bảo mật thông tin bệnh nhân
Vách giữa các phòng bệnh vừa phải giúp bệnh nhân nghỉ ngơi, vừa phải bảo đảm trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh không bị nghe thấy ở phòng bên, đó là lý do FGI đặt STC tối thiểu 45 giữa các phòng bệnh cùng tầng. Với cách âm phòng bệnh viện xây mới, lợi thế lớn nhất là quyết định được cấu tạo vách, vị trí phòng kỹ thuật và đường ống ngay từ bản vẽ, thay vì xử lý bổ sung khi công trình đã hoàn thiện.
Tiếng ồn phòng mổ: Hệ thống thông gió, thiết bị và yêu cầu vật liệu vô khuẩn
Tiếng ồn phòng mổ có nguồn gốc khác phòng bệnh, vì phòng mổ cần hệ thống thông gió lưu lượng lớn để giữ độ sạch và chênh áp, cộng thêm máy hút, máy theo dõi và nhiều thiết bị chạy cùng lúc, nên ồn nền chủ yếu đến từ máy móc. Ê-kíp phẫu thuật phải trao đổi bằng lời và nghe rõ cảnh báo của thiết bị, nên tiếng ồn quá cao ảnh hưởng trực tiếp đến sự tập trung, và đây cũng là lý do WHO nhấn mạnh phòng mổ cùng khu hồi sức. TCXDVN 175:2005 xếp phòng mổ vào nhóm 45 dBA, còn FGI đặt yêu cầu STC tổng hợp 60 giữa phòng mổ và phòng chụp MRI để hạn chế tiếng ồn từ thiết bị lớn.
Điểm khó nhất nằm ở vật liệu, vì bề mặt phòng mổ phải nhẵn, kín, chịu được lau rửa, khử khuẩn thường xuyên và không phát sinh sợi hay hạt, nên các vật liệu tiêu âm xốp hở thông dụng trong văn phòng không phù hợp. Lựa chọn cụ thể cần được thống nhất với bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện.
Những câu hỏi kỹ sư âm học đặt ra trước khi thiết kế âm học bệnh viện
Trước khi báo giá hay chọn vật liệu, một kỹ sư âm học sẽ không hỏi diện tích phòng mà hỏi những câu khác hẳn: tiếng ồn nào đang đánh thức bệnh nhân ban đêm, thiết bị hay con người, phòng kỹ thuật nằm sát khu bệnh ở vị trí nào, vách giữa các phòng dừng ở trần giả hay lên đến sàn bê tông, và cửa cùng các điểm xuyên vách đã được xử lý kín chưa. Các câu trả lời này tương tác với nhau theo cách không thể suy ra bằng công thức tay, nên thiết kế âm học bệnh viện cần được phân tích và mô phỏng bằng công cụ chuyên dụng như INSUL trước khi chọn giải pháp.
Giải pháp tiêu âm, cách âm cho bệnh viện: Từ phân tích đến thi công
Để đạt các mức đã nêu, giải pháp cho bệnh viện thường gồm ba nhóm, là tiêu âm trần và vách để giảm vang, cách âm sàn để hạn chế tiếng va chạm, và cách âm vách giữa các phòng. Cấu tạo và mức ưu tiên của từng nhóm đều phụ thuộc vào kết quả phân tích ở bước trước, nên chúng tôi không đưa ra danh sách sản phẩm đại trà. Với phòng bệnh và phòng mổ, vật liệu còn phải phù hợp yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn, vì vậy cấu tạo cụ thể cần được chốt cùng bệnh viện trong từng dự án.
Để minh họa cách tiếp cận này, Liên Sơn đã xử lý phòng ăn và hội trường của bệnh viện An Thới tại Phú Quốc, nơi sàn bê tông và trần cao gây vang, dội âm. Giải pháp gồm tấm tiêu âm Acoupanel polyester dày 50 mm có thông số NRC 0,8 cho trần và vách, kết hợp lớp cách âm sàn Confordan BT và lớp lót Impactodan ở khu phòng ăn, và kết quả được ghi nhận là giảm vang, lời nói rõ hơn. Đây là khối phục vụ của bệnh viện, không phải phòng bệnh hay phòng mổ, và chúng tôi dẫn dự án này để minh họa quy trình chứ không phải để cam kết số liệu cho một phòng cụ thể. Chi tiết xem tại bài dự án bệnh viện An Thới Phú Quốc.
Về thi công, các hạng mục này cần gia công và lắp đặt theo kết quả tính toán thay vì lắp tấm có sẵn, và phải xử lý đồng bộ vách, trần, cửa cùng điểm xuyên vách, vì chỉ một khe hở nhỏ cũng làm giảm hiệu quả của cả hệ.
Nghiệm thu âm học bệnh viện
Để mục tiêu đã đặt ra theo tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện thực sự đạt được, nghiệm thu đúng là đo thực tế sau thi công, gồm mức ồn nền khi hệ thống điều hòa và thiết bị vận hành bình thường, và khả năng cách âm của vách giữa các phòng ngoài hiện trường. Báo cáo cần ghi rõ điều kiện đo, như phòng trống hay có người, hệ thống chạy ở chế độ nào, và nên do đơn vị có thiết bị đo đã hiệu chuẩn thực hiện, có thể kèm đo đối chứng độc lập nếu chủ đầu tư yêu cầu, để kết quả có giá trị đối chiếu với mục tiêu thiết kế.
Câu hỏi thường gặp về tiếng ồn bệnh viện
Bệnh viện đạt QCVN 26:2025 có đủ yên tĩnh cho phòng bệnh không?
Chưa chắc, vì tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện của Việt Nam gồm hai lớp và cả hai đều dừng ở mức tối thiểu. QCVN 26:2025 đo tại khu vực bị ảnh hưởng và không chia theo từng phòng, còn bên trong phòng thì TCXDVN 175:2005 đặt mức 45 dBA ban ngày cho phòng bệnh nhân, trong khi WHO khuyến nghị 30 đến 35 dB LAeq và FGI có thêm chỉ tiêu STC giữa các phòng mà trong các tài liệu chúng tôi đã rà soát, tiêu chuẩn trong nước chưa quy định. Vì vậy chủ đầu tư nên dẫn TCXDVN 175 làm mức nền, rồi đặt thêm mục tiêu thiết kế theo WHO và FGI.
Cải tạo phòng bệnh cũ nên xử lý hạng mục nào trước?
Nên đo hiện trạng trước, nhất là vào ban đêm, để biết nguồn ồn nào đang chiếm ưu thế rồi xử lý nguồn đó trước, thường là hệ thống điều hòa và phòng kỹ thuật liền kề, sau đó mới đến vách giữa các phòng, cửa và các điểm xuyên vách.
Phòng mổ có dùng vật liệu tiêu âm như phòng thường không?
Không nên, vì bề mặt phòng mổ phải chịu được lau rửa, khử khuẩn và không phát sinh bụi hay sợi, nên giải pháp cần được phân tích riêng và thống nhất với bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện.
Kết luận
Tiêu chuẩn tiếng ồn bệnh viện tại Việt Nam gồm hai lớp, trong đó QCVN 26:2025 kiểm soát tiếng ồn từ bên ngoài còn TCXDVN 175:2005 đặt mức ồn nền trong từng phòng, nhưng cả hai chưa đạt tới độ yên tĩnh mà WHO khuyến nghị cho phòng bệnh, và theo các tài liệu chúng tôi đã rà soát cũng chưa có chỉ tiêu cách âm giữa các phòng. Vì vậy chủ đầu tư nên nâng chuẩn ngay từ giai đoạn thiết kế, dựa trên tham chiếu quốc tế và phân tích âm học, và với cách âm phòng bệnh viện xây mới thì đây cũng là thời điểm chi phí thấp nhất để làm đúng. Nếu bệnh viện của bạn đang xây mới hoặc cải tạo, hãy liên hệ Liên Sơn để được tư vấn.
Dự án Liên Sơn đã thi công
Liên hệ Liên Sơn
Hotline: 0906 653 523
Email: info@lienson.com
Website: lienson.com
Facebook: Liên Sơn Acoustic Engineering, giải pháp âm học
