Tiêu âm sảnh thông tầng cho atrium và sảnh thang máy

Giờ cao điểm buổi sáng ở sảnh một tòa nhà văn phòng hạng A, hàng chục người cùng đứng chờ thang máy, nhân viên trao đổi với nhau, tiếng điều hòa rì rì đều đều phía trên. Tất cả âm thanh ấy dội lên mặt trần cao rồi quay lại sảnh, khiến hai người đứng cạnh nhau cũng phải nói to hơn.

Trong ảnh phối cảnh, không gian này luôn đẹp vì bản vẽ không thể hiện âm thanh, nên bài toán tiêu âm sảnh thông tầng (atrium) thường chỉ lộ ra khi công trình đã vận hành, lúc việc xử lý đã khó hơn nhiều. Tiếng ồn đó không chỉ dừng ở tầng trệt mà có thể lan lên cả tầng cao của tòa nhà. Với tòa nhà văn phòng hạng A và khách sạn cao cấp, sảnh là nơi tạo ấn tượng đầu tiên với khách thuê và khách lưu trú, nên tiêu âm cần được tính ngay từ giai đoạn thiết kế để giữ uy tín cho chủ đầu tư, nâng cao trải nghiệm của người dùng và tránh chi phí sửa chữa về sau.

Mục lục

Vì sao sảnh thông tầng vang và tiếng ồn lan lên nhiều tầng?

Sảnh thông tầng thường có trần cao, vách kính lớn, sàn đá hoặc bê tông mài và rất ít bề mặt mềm, nên âm thanh gần như không bị hấp thụ mà chỉ phản xạ qua lại, kéo dài thời gian vang và làm tiếng nói chồng lên nhau. Thể tích càng lớn thì âm càng cần nhiều thời gian để tắt, vì vậy một sảnh nhiều tầng có thể vang lâu hơn nhiều so với một phòng họp có cùng số người.

Điểm khác của sảnh thông tầng nằm ở hướng lan truyền. Khi hành lang các tầng mở ra khoảng thông tầng, tiếng ồn ở tầng trệt đi lên theo chiều đứng rồi dội lại từ mặt trần cao, nên người làm việc hoặc nghỉ ở các tầng trên vẫn nghe thấy. Cần phân biệt rõ hai việc, vì tiêu âm giúp giảm độ vang và mức ồn tích lũy bên trong không gian, còn cách âm là chặn âm truyền giữa hai không gian, và bài này chủ yếu bàn về việc thứ nhất.

Mục tiêu tiêu âm sảnh thông tầng phụ thuộc diện tích, hệ số tiêu âm và công năng

Không có một con số chung cho mọi sảnh, vì sảnh đón khách, sảnh chờ, sảnh thang máy và khu ăn uống đặt ngay trong sảnh có mục đích khác nhau nên mục tiêu về thời gian vang âm RT60 cũng khác nhau. Một sảnh chỉ để đi qua có thể chấp nhận vang hơn một sảnh có quầy lễ tân, nơi nhân viên và khách hàng cần trao đổi thông tin và độ rõ của lời nói.

Kết quả thực tế phụ thuộc vào ba yếu tố gắn với nhau gồm:

Diện tích bề mặt có thể xử lý.
Hệ số tiêu âm của vật liệu (thường được thể hiện bằng chỉ số NRC, tức mức hấp thụ âm trung bình).
Công năng sử dụng của không gian.

Sảnh có nhiều kính và ít diện tích vách thì phải tận dụng trần nhiều hơn, còn sảnh có trần để lộ hệ thống kỹ thuật thì cần giải pháp phủ được bề mặt không bằng phẳng. Vì thế, với các dự án Liên Sơn tham gia từ giai đoạn thiết kế, chúng tôi mô phỏng âm học trước khi chọn vật liệu thay vì áp dụng một cấu tạo mẫu. Công thức đơn giản chỉ phù hợp để ước lượng sơ bộ, vì sảnh cao và bề mặt hấp thụ phân bố không đều nên sai số có thể lớn.

Tiêu âm sảnh thang máy bằng trần nhôm đột lỗ siêu mịn và tấm PET tiêu âm

Ở một training hub tại TP.HCM mà Liên Sơn cung cấp giải pháp tiêu âm, khu sảnh thang máy được xử lý bằng ba bề mặt cùng làm việc, gồm trần nhôm đục lỗ siêu mịn, tấm PET ốp vách và nan gỗ tiêu âm. Trần nhôm đục lỗ kết hợp với đèn âm trần nên vừa tiêu âm vừa giữ được vẻ liền mạch và tạo điểm nhấn ánh sáng cho khu vực di chuyển.

Ở một tầng khác, sảnh thang máy và hành lang dùng tấm PET tiêu âm in theo thiết kế và có xẻ rãnh. Hoặc ở tầng khác thì kỹ sư Liên Sơn đề xuất sử dụng vách lam MDF melamine trang trí có tấm nền là tấm PET tiêu âm sọc dọc, phối xanh dương và xanh lá theo tông thương hiệu.

Việc chia tiêu âm lên cả trần và vách giúp tăng tổng bề mặt hấp thụ âm mà không phụ thuộc riêng vào trần, khi đó mỗi bề mặt cũng mang một vai trò thẩm mỹ khác nhau trong cùng không gian. Cách bố trí từng khu luôn phụ thuộc vào công năng và kết cấu thực tế của không gian. Chi tiết toàn dự án có trong bài giải pháp tiêu âm đa tầng cho training hub.

Phối hợp tiêu âm với đèn, miệng gió và hệ thống PCCC

Sảnh thông tầng có rất nhiều thiết bị trên trần và vách như đèn, miệng gió, đầu phun (sprinkler), đầu báo khói và loa, nên tiêu âm không thể đặt riêng lẻ mà phải ghép vào mặt bằng trần ngay từ bản vẽ phối hợp. Các điểm thường phải xử lý là chừa khoảng hở quanh đầu phun và đầu báo để không cản hoạt động của chúng, bố trí lỗ chờ cho đèn và miệng gió, và chừa lối tiếp cận để bảo trì thiết bị phía trên lớp tiêu âm. Tiếng ồn nền từ miệng gió cũng cần được tính cùng, như đã phân tích trong bài về tiếng ồn dàn lạnh VRF trong phòng học và phòng ngủ khách sạn.

Về an toàn cháy, vật liệu tiêu âm cần có tài liệu phân loại phản ứng với lửa của nhà sản xuất, chẳng hạn theo EN 13501-1, và nên được tư vấn PCCC của dự án thẩm định xem có phù hợp quy chuẩn áp dụng hay không. Việc này cần làm song song với chọn vật liệu, không phải bước kiểm tra sau cùng.

Giải pháp tiêu âm khác có thể sử dụng là tấm tiêu âm PET dạng treo (baffle) ở khu bistro của trường quốc tế

Một ví dụ khác nằm ở khu bistro của trường BIS-HCM, nơi Liên Sơn cung cấp trần lam nhôm tiêu âm đục lỗ mịn hoàn thiện vân gỗ cho không gian ăn uống có nhiều nhóm người trò chuyện cùng lúc. Ví dụ này giúp hình dung cách một hệ trần kim loại đục lỗ được hoàn thiện trong không gian đông người, còn giải pháp cho từng sảnh vẫn cần được khảo sát và tính toán riêng theo công năng.

Nghiệm thu tiêu âm sảnh thông tầng bằng đo thời gian vang

Kết quả tiêu âm sảnh thông tầng nên được kiểm tra bằng đo thời gian vang ở đúng trạng thái mà tiêu chí của dự án quy định. Ngoài số đo, việc đo nên do đơn vị có thiết bị đo đã hiệu chuẩn thực hiện, có thể kèm đo đối chứng độc lập nếu chủ đầu tư yêu cầu.

Câu hỏi thường gặp về tiêu âm sảnh thông tầng

Sảnh trần cao nên tiêu âm bao nhiêu phần trăm diện tích?

Không có một tỷ lệ chung, vì diện tích cần xử lý phụ thuộc vào thể tích sảnh, vật liệu hoàn thiện sẵn có, số người sử dụng và mục tiêu thời gian vang của từng công năng. Cách làm đáng tin cậy là mô phỏng âm học theo bản vẽ của dự án trước khi chốt vật liệu và diện tích.

Vì sao một sảnh thông tầng không dùng chung một loại vật liệu cho mọi khu vực?

Vì mỗi khu có chức năng, diện tích và yêu cầu khác nhau, chẳng hạn khu ăn uống có yêu cầu vệ sinh riêng, còn sảnh trần để lộ kỹ thuật cần giải pháp phủ được bề mặt không bằng phẳng. Vật liệu vì thế được chọn theo từng khu theo chức năng phòng, diện tích và yêu cầu của dự án.

Tiêu âm sảnh có giảm tiếng ồn truyền lên các tầng khác không?

Có một phần, vì giảm độ vang và mức ồn tích lũy trong sảnh cũng làm giảm lượng âm dội lên các tầng trên. Tuy nhiên tiêu âm không thay thế cách âm, nên nếu cần chặn tiếng ồn giữa sảnh và phòng làm việc liền kề thì phải xử lý riêng bằng vách và cửa cách âm.

Kết luận

Tiêu âm sảnh thông tầng hiệu quả bắt đầu từ việc hiểu công năng và diện tích của từng khu, chọn vật liệu theo yêu cầu thực tế thay vì dùng một giải pháp chung, và phối hợp với đèn, miệng gió, sprinkler và PCCC từ bản vẽ thiết kế. Nếu dự án của anh chị có sảnh thông tầng hoặc sảnh thang máy cần xử lý vang, đội ngũ kỹ sư âm học của Liên Sơn sẵn sàng khảo sát và tư vấn ngay từ giai đoạn ý tưởng.