Trong lĩnh vực xử lý âm học kiến trúc, có hai khái niệm nền tảng nhưng lại thường xuyên bị nhầm lẫn nhất. Đó là tiêu âm và cách âm.
Sự nhầm lẫn này không chỉ xảy ra với các chủ nhà mà ngay cả một số đơn vị thi công nội thất chưa có chuyên môn sâu cũng mắc phải. Hậu quả là những lãng phí ngân sách khổng lồ nhưng hiệu quả xử lý tiếng ồn mang lại gần như bằng không.
Việc áp dụng sai vật liệu cho sai mục đích (dùng vật liệu tiêu âm để chặn tiếng ồn hoặc ngược lại) là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của các dự án.
Với vai trò là đơn vị chuyên cung cấp giải pháp âm học toàn diện, Công ty Liên Sơn sẽ phân tích chuyên sâu sự khác biệt kỹ thuật giữa tiêu âm và cách âm.
Bài viết này sẽ giúp các Kiến trúc sư và Nhà thầu có cái nhìn chính xác về mặt bản chất để tư vấn giải pháp tối ưu cho chủ đầu tư.
Sự khác biệt cốt lõi giữa Tiêu âm và Cách âm
Để phân biệt rõ ràng, chúng ta cần xem xét hành vi của năng lượng âm thanh khi va chạm vào một kết cấu vật chất.
Khi sóng âm đi tới một vách ngăn, năng lượng của nó sẽ chia làm ba phần. Phần thứ nhất bị phản xạ lại không gian cũ. Phần thứ hai bị vật liệu hấp thụ và chuyển hóa thành nhiệt năng. Phần thứ ba đi xuyên qua vật liệu sang không gian bên kia.
1. Cách âm (Sound Insulation / Sound Isolation)
Cách âm tập trung vào việc xử lý phần năng lượng thứ ba. Mục đích tối thượng của cách âm là ngăn chặn tối đa lượng âm thanh đi xuyên qua kết cấu.
Nguyên lý của cách âm là cô lập không gian. Chúng ta sử dụng vật liệu để “chặn đứng” đường truyền của âm thanh từ nguồn phát đến nguồn thu (từ ngoài vào trong hoặc từ trong ra ngoài).
Xem thêm: Cách âm trong xây dựng: Khái niệm, phương pháp và nguyên lý cách âm Mass-Air-Mass
2. Tiêu âm (Sound Absorption)
Tiêu âm tập trung vào việc xử lý phần năng lượng thứ nhất và thứ hai. Mục đích của tiêu âm là triệt tiêu năng lượng âm thanh phản xạ.
Khi âm thanh va vào vật liệu tiêu âm, nó sẽ thẩm thấu vào bên trong cấu trúc vật liệu. Tại đây, ma sát giữa sóng âm và các thớ vật liệu sẽ chuyển hóa năng lượng cơ học thành nhiệt năng.
Nhờ đó, âm thanh không bị bật ngược lại không gian cũ. Điều này giúp giảm tiếng vang (Echo) và ù rền (Reverberation), làm sạch âm hưởng trong phòng.
Hiểu một cách ngắn gọn về mặt kỹ thuật: Cách âm là “Chặn”. Tiêu âm là “Hút”.
Xem thêm: Tiêu âm là gì? 3 nguyên lý khoa học của tiêu âm
Phân biệt Tiêu âm và Cách âm dựa trên cấu trúc kỹ thuật
Sự khác biệt về nguyên lý vận hành dẫn đến sự khác biệt hoàn toàn về cấu trúc bên trong giữa vật liệu tiêu âm và cách âm. Chúng ta không nên chỉ nhìn bề ngoài mà cần soi xét vào kết cấu lõi của vật liệu.
Đối với vật liệu Cách âm: Cấu trúc ĐẶC và KÍN
Để ngăn chặn sóng âm (đặc biệt là âm trầm có năng lượng lớn), vật liệu cách âm cần tuân thủ định luật khối lượng (Mass Law). Tức là vật liệu càng nặng, càng đặc thì khả năng cản âm càng tốt.
Yếu tố then chốt của vật liệu cách âm là cấu trúc phải liên kết chặt chẽ, không có khe hở để không khí đi qua. Sóng âm truyền đi trong môi trường không khí, nếu vật liệu kín khít tuyệt đối, sóng âm sẽ bị chặn lại.
Các vật liệu cách âm điển hình thường có tỷ trọng cao. Ví dụ như: Bê tông cốt thép, tường gạch dày, kính hộp, tấm thạch cao chuyên dụng. Kết cấu cách âm đòi hỏi sự kín tuyệt đối (air-tight).
Đối với vật liệu Tiêu âm: Cấu trúc RỖNG và Ô MỞ (Open-cell)
Ngược lại hoàn toàn, vật liệu tiêu âm không được phép kín. Để dòng khí của sóng âm có thể đi vào bên trong và bị ma sát, vật liệu tiêu âm bắt buộc phải có cấu trúc tơi xốp với các lỗ rỗng liên thông với nhau (open-cell structure).
Nếu cấu trúc là các ô kín (closed-cell), sóng âm sẽ đập vào và nảy ra, lúc này vật liệu sẽ mất tính năng tiêu âm. Do đó, vật liệu tiêu âm phải cho phép không khí thẩm thấu vào trong.
Các vật liệu tiêu âm điển hình bao gồm: Bông khoáng (Rockwool), bông thủy tinh (Glasswool), các loại gỗ tiêu âm được đục lỗ hoặc xẻ rãnh để tạo đường dẫn âm, tấm nỉ sợi ép.
Khi nào cần Cách âm? Khi nào cần Tiêu âm?
Việc xác định sai nhu cầu (Pain point) của công trình giữa tiêu âm và cách âm sẽ dẫn đến việc chỉ định sai vật tư. Dưới đây là các tình huống kỹ thuật cụ thể:
Khi nào bạn cần giải pháp CÁCH ÂM?
Bạn cần cách âm khi yêu cầu đặt ra là sự riêng tư, bảo mật hoặc ngăn chặn tiếng ồn xâm nhập gây phiền toái.
- Nhà ở mặt tiền muốn ngăn tiếng xe cộ ầm ĩ: Cần hệ tường dày và cửa kính cách âm chuyên dụng.
- Phòng ngủ muốn không gian yên tĩnh, không nghe tiếng tivi từ phòng khách: Cần vách thạch cao nhiều lớp cách âm.
- Quán Karaoke/Bar muốn hoạt động đêm khuya không bị hàng xóm khiếu nại: Cần hệ thống cách âm tường/trần/sàn triệt để (phòng trong phòng).
Khi nào bạn cần giải pháp TIÊU ÂM?
Bạn cần tiêu âm khi muốn cải thiện chất lượng âm thanh bên trong phòng (Sound Quality), loại bỏ tiếng vang vọng khó chịu.
- Phòng họp, văn phòng làm việc bị vang, tiếng nói oang oang, khó nghe rõ lời: Cần các tấm tiêu âm trần hoặc vách.
- Phòng thu âm (Studio), phòng nghe nhạc Hi-end cần âm thanh trung thực, chi tiết, không bị nhiễu màu âm (coloration) do phản xạ: Cần các Bass trap và tán âm/tiêu âm.
- Nhà hàng, sảnh tiệc cưới quá ồn ào do tiếng nói chuyện cộng hưởng lại từ tường kính và trần bê tông.
Giải pháp toàn diện của Liên Sơn: Sự phối hợp giữa tiêu âm và cách âm kết hợp chống rung
Mặc dù tiêu âm và cách âm là hai khái niệm khác biệt về mặt vật lý, nhưng một công trình đẳng cấp thường đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn của cả hai.
Một phòng Karaoke nếu chỉ cách âm tốt (không lọt âm ra ngoài) nhưng không tiêu âm, thì âm thanh bên trong sẽ bị vang dội hỗn loạn. Khách hát sẽ cảm thấy rất mệt và âm thanh bị méo tiếng nghiêm trọng.
Ngược lại, một phòng thu chỉ tiêu âm tốt (âm thanh hay) nhưng không cách âm, thì tạp âm nền bên ngoài (tiếng xe, tiếng còi) sẽ lọt vào bản thu (do micro thu âm có độ nhạy rất cao).
Tại Liên Sơn, chúng tôi cung cấp giải pháp xử lý âm học toàn diện dựa trên ba trụ cột kỹ thuật kiềng ba chân:
- Cách âm: Xây dựng lớp vỏ bảo vệ vững chắc, ngăn chặn tiếng ồn xâm nhập và thoát ra.
- Tiêu âm: Điều chỉnh môi trường âm học nội thất, kiểm soát thời gian vang (Reverberation Time) đạt chuẩn quốc tế.
- Chống rung: Xử lý các rung chấn kết cấu (Structure-borne noise) truyền qua sàn và khung nhà – một yếu tố thường bị bỏ qua nhưng gây ra tiếng ồn trầm rất khó chịu.
Việc am hiểu tường tận ranh giới và mối quan hệ biện chứng giữa tiêu âm và cách âm giúp Liên Sơn đưa ra những giải pháp kỹ thuật chính xác. Điều này giúp Chủ đầu tư tiết kiệm chi phí vật tư thừa thãi và đảm bảo hiệu quả vận hành lâu dài cho công trình.
Kết luận
Phân biệt rạch ròi giữa tiêu âm và cách âm dựa trên cấu trúc vật liệu và nguyên lý hoạt động là bước đầu tiên để trở thành một nhà đầu tư thông thái hoặc một nhà thầu uy tín.
Đừng để những lầm tưởng về vật liệu khiến công trình của bạn không đạt chuẩn. Hãy xác định đúng mục tiêu: Bạn cần chặn âm thanh (Cách âm) hay bạn cần làm sạch âm thanh (Tiêu âm)? Hoặc công trình của bạn cần sự phối hợp của cả hai?
Nếu bạn còn băn khoăn về giải pháp kỹ thuật cho dự án, hãy liên hệ ngay với Công ty Liên Sơn. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng khảo sát, đo đạc và tư vấn giải pháp âm học tổng thể “đo ni đóng giày” cho từng không gian kiến trúc của bạn.
–
Liên hệ ngay để nhận tư vấn giải pháp âm học chuyên nghiệp
Để được tư vấn miễn phí về giải pháp âm học phù hợp nhất cho dự án của bạn.
Hãy liên hệ ngay với Liên Sơn qua:
Hotline: 090.665.3523
Email: info@lienson.com
Website chính thức: https://lienson.com
Tìm hiểu thêm về đội ngũ chuyên gia âm học của Liên Sơn, và những câu chuyện thú vị đằng sau các dự án tại Facebook: Liên Sơn Acoustic Solutions – Giải pháp âm học
