Sự ra đời của QCVN 26:2025/BNNMT đánh dấu một bước chuyển dịch lớn trong công tác quản lý Nhà nước về tiếng ồn tại Việt Nam. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia này được ban hành để thay thế hoàn toàn cho QCVN 26:2010/BTNMT, thiết lập những tiêu chuẩn mới khắt khe và chi tiết hơn.
Đối với các nhà đầu tư dự án, việc nắm vững các quy định này không chỉ đảm bảo tính tuân thủ pháp lý mà còn là cơ sở để hoạch định chi phí thiết kế, lựa chọn vật liệu và phương án thi công tối ưu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Bài viết sau đây được chúng tôi tổng hợp và đưa đến cho nhà đầu tư, nhà thầu một số nội dung trọng yếu cần biết về quy chuẩn mới này.
1. Cơ quan ban hành và phạm vi điều chỉnh của QCVN 26:2025
Theo lời nói đầu của văn bản, QCVN 26:2025/BNNMT do Cục Môi trường biên soạn, Vụ Khoa học và Công nghệ trình duyệt, được Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm định và do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành theo Thông tư số 01/2025/TT-BNNMT ngày 15 tháng 5 năm 2025. Đây là thông tin quan trọng để các nhà đầu tư xác định đúng cơ quan quản lý chuyên ngành khi thực hiện các thủ tục đánh giá tác động môi trường hoặc cấp phép liên quan.
Quy chuẩn này tập trung vào việc quy định giới hạn tối đa các mức ồn tại những khu vực có con người sinh sống, làm việc và hoạt động. Đối tượng điều chỉnh bao gồm tiếng ồn phát sinh từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, các công trường xây dựng đang thi công, các phương tiện giao thông và các hoạt động dân sinh. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý quy chuẩn không áp dụng cho môi trường lao động bên trong nhà máy hoặc tiếng ồn nội bộ do chính cơ sở gây ra tác động ngược lại chính mình.
2. Phân loại các khu vực bị ảnh hưởng: Cơ sở để xác định tiêu chuẩn thiết kế
Việc xác định dự án nằm trong khu vực nào là yếu tố then chốt để áp dụng đúng ngưỡng giới hạn tiếng ồn. QCVN 26:2025 phân loại cụ thể như sau:
- Khu vực A: Đây là nhóm khu vực đặc biệt nhạy cảm, đòi hỏi mức độ yên tĩnh cao nhất. Bao gồm các cơ sở giáo dục, cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, bảo tàng, thư viện, các công trình tín ngưỡng, tôn giáo và trụ sở làm việc của các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp.
- Khu vực B: Khu vực tập trung vào mục đích cư trú và lưu trú, bao gồm nhà chung cư, các loại nhà ở tập thể, nhà ở riêng lẻ, khách sạn, nhà khách và nhà nghỉ.
- Khu vực C: Các khu vực phục vụ sản xuất nông nghiệp như cơ sở chăn nuôi, trồng trọt và nuôi trồng thủy sản.
- Khu vực D: Khu vực công cộng và thương mại, bao gồm công trình thể thao, công viên, trung tâm hội nghị, nhà hát, rạp chiếu phim, trung tâm thương mại, siêu thị và các cửa hàng ăn uống, giải khát.
- Khu vực E: Khu vực hỗn hợp và công nghiệp, bao gồm các đầu mối giao thông (nhà ga, bến xe), bãi đỗ xe, các khu sản xuất tập trung và công trình công nghiệp.
3. Hệ thống giới hạn mức ồn tối đa cho phép
Nhà đầu tư cần căn cứ vào bảng số liệu dưới đây (được quy định tại Bảng 1 của quy chuẩn) để làm việc với các đơn vị tư vấn thiết kế âm học:
| Khu vực bị ảnh hưởng | Ngày (06h00 đến trước 18h00) | Tối (18h00 đến trước 22h00) | Đêm (22h00 đến trước 06h00) |
| Khu vực A | 50 dBA | 45 dBA | 40 dBA |
| Khu vực B | 55 dBA | 50 dBA | 45 dBA |
| Khu vực C | 60 dBA | 55 dBA | 50 dBA |
| Khu vực D | 65 dBA | 60 dBA | 55 dBA |
| Khu vực E | 70 dBA | 65 dBA | 60 dBA |
Cơ chế điều chỉnh ngưỡng theo thời gian phát sinh tiếng ồn
Một điểm cực kỳ quan trọng trong QCVN 26:2025 là việc cho phép điều chỉnh ngưỡng giá trị dựa trên thời lượng phát ra tiếng ồn thực tế. Điều này mang lại sự linh hoạt cho nhà đầu tư khi vận hành các thiết bị không liên tục:
- Nếu tiếng ồn chỉ phát ra dưới 1 giờ vào ban ngày: Ngưỡng cho phép được cộng thêm +15 dBA.
- Nếu phát ra từ 1 đến 2 giờ ban ngày: Được cộng thêm +10 dBA.
- Nếu phát ra từ 2 đến 4 giờ ban ngày: Được cộng thêm +5 dBA.
- Trường hợp phát ra liên tục trên 6 giờ ban ngày: Phải áp dụng đúng ngưỡng gốc tại Bảng 1.
4. Quy định đối với công trường xây dựng đang thi công
Trong giai đoạn thi công dự án, nhà đầu tư cần giám sát chặt chẽ các nhà thầu để đảm bảo tiếng ồn không vượt ngưỡng quy định.
Mức ồn tối đa cho phép đối với công trường xây dựng được quy định là 65 – 70 dBA vào ban ngày tùy khu vực và giảm xuống còn 50 dBA vào ban đêm. Tuy nhiên, có những hệ số hiệu chỉnh đặc thù mà nhà đầu tư cần biết:
- Được cộng thêm +3 dBA vào ban ngày đối với công trường có sử dụng máy đóng cọc, máy nhổ cọc, máy đục lỗ hoặc máy xúc.
- Phải trừ đi -5 dBA vào các ngày nghỉ theo quy định khi thi công gần Khu vực A và Khu vực B.
- Nếu thời gian thi công ban ngày dưới 3 tiếng, ngưỡng cho phép được điều chỉnh cộng thêm +10 dBA.
5. Kiểm soát tiếng ồn hệ thống máy móc và thiết bị HVAC
Trong các công trình hiện đại, hệ thống cơ điện (MEP), đặc biệt là HVAC (Sưởi ấm, Thông gió và Điều hòa không khí), thường là nguồn phát sinh tiếng ồn chính. Một số thiết bị phải được kiểm soát tiếng ồn theo Theo Phụ lục của QCVN 26:2025.
Dưới đây là các thiết bị tiêu biểu liên quan đến hệ thống HVAC và một số máy móc điển hình mà nhà đầu tư cần lưu ý về ngưỡng công suất:
- Quạt thông gió: Các loại quạt có công suất từ 7,5kW trở lên.
- Bơm: Các loại bơm phục vụ hệ thống có công suất từ 15kW trở lên.
- Máy nén khí: Công suất từ 7,5kW trở lên hoặc máy nén khí trục vít từ 37,5kW trở lên.
- Tổ hợp các thiết bị cơ khí: Có tổng công suất từ 7,5kW trở lên.
- Máy phát điện dự phòng: Công suất từ 120kW trở lên.
- Máy trộn bê tông: (Thường dùng trong giai đoạn thi công) có công suất từ 15kW trở lên.
Nhà đầu tư cần lưu ý rằng danh mục tại Phụ lục còn bao gồm rất nhiều loại máy móc khác trong sản xuất và dịch vụ như máy cắt kim loại, máy chế biến gỗ, các dây chuyền dệt may số lượng lớn (trên 100 máy may hoặc 40 máy dệt), máy ép đùn…. Do đó, việc rà soát toàn bộ danh mục thiết bị của dự án so với Phụ lục quy chuẩn là bắt buộc để lập kế hoạch kiểm soát tiếng ồn đồng bộ.
6. Trách nhiệm thực thi và phương pháp quan trắc
QCVN 26:2025 quy định rõ các tổ chức, cá nhân có khả năng gây ra tiếng ồn phải bảo đảm mức ồn phát sinh không vượt quá giới hạn. Việc đo đạc để đánh giá sự tuân thủ phải được thực hiện bởi các tổ chức có năng lực quan trắc môi trường và sử dụng thiết bị đo mức âm loại 1.
Thời gian đo mức ồn phải thực hiện liên tục tối thiểu 15 phút. Đặc biệt, quy chuẩn yêu cầu hiệu chỉnh kết quả đo theo mức ồn nền. Nếu sai lệch giữa mức ồn tổng cộng và mức ồn nền thấp hơn 10 dBA, phải áp dụng trị số hiệu chỉnh (trừ đi từ 1 đến 3 dBA) để xác định chính xác mức ồn do nguồn gây ra.
Việc thấu hiểu tường tận QCVN 26:2025 sẽ giúp nhà đầu tư chủ động trong việc yêu cầu các đơn vị tư vấn đưa ra các giải pháp cách âm, tiêu âm ngay từ đầu . Điều này không chỉ giúp dự án vận hành êm ái, bảo vệ sức khỏe người sử dụng mà còn loại bỏ hoàn toàn các rủi ro về xử phạt vi phạm môi trường âm thanh trong tương lai.
Liên hệ ngay để nhận tư vấn giải pháp âm học chuyên nghiệp
Để được tư vấn về giải pháp âm học phù hợp nhất cho dự án của bạn.
Hãy liên hệ ngay với Liên Sơn qua:
Hotline: 090.665.3523
Email: info@lienson.com
Website chính thức: https://lienson.com
Facebook: Liên Sơn Acoustic Engineering – Giải pháp âm học
