Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, ô nhiễm tiếng ồn đang trở thành một thách thức lớn trong quy hoạch kiến trúc và xây dựng hạ tầng. Đối với các Kiến trúc sư và Chủ đầu tư, tiếng ồn không còn chỉ là vấn đề về sự tiện nghi, mà đã trở thành một chỉ số kỹ thuật bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ theo quy định của pháp luật.
Sự ra đời của QCVN 26:2025/BNNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Tiếng ồn) thay thế cho các quy chuẩn cũ đã đặt ra những giới hạn khắt khe hơn về mức áp suất âm cho phép tại các khu vực dân cư và công cộng. Tại Công ty Liên Sơn, chúng tôi hiểu rằng việc nắm vững các thông số vật lý và khung pháp lý mới là chìa khóa để đưa ra giải pháp âm học hiệu quả cho mọi công trình.
Ô nhiễm tiếng ồn và các thông số vật lý
Dưới góc độ vật lý kiến trúc, ô nhiễm tiếng ồn được định nghĩa là sự xuất hiện của các âm thanh với cường độ lớn phát ra từ thiết bị, máy móc, phương tiện giao thông tới khu vực bị ảnh hưởng, gây tác động tiêu cực đến con người. Để đánh giá chính xác mức độ ô nhiễm tiếng ồn, chúng ta không dựa vào cảm nhận thính giác chủ quan mà phải căn cứ vào các đại lượng đo lường cụ thể.
Theo Mục 1.3 của QCVN 26:2025, chỉ số quan trọng nhất dùng để đánh giá mức độ ồn là mức áp suất âm liên tục tương đương, ký hiệu là LAeq,T, và được biểu thị bằng đơn vị dBA. Chỉ số này được xác định dựa trên tích phân của bình phương áp suất âm theo thời gian, phản ánh lượng hóa năng lượng âm thanh trung bình trong một khoảng thời gian đo xác định, ký hiệu là T.
Bên cạnh đó, việc phân loại kỹ thuật các loại ô nhiễm tiếng ồn là bước đầu tiên trong quy trình xử lý âm học. Quy chuẩn mới phân định rõ ràng các dạng tiếng ồn bao gồm: Tiếng ồn liên tục (như tiếng quạt thông gió công suất lớn), Tiếng ồn dao động, Tiếng ồn ngắt quãng và đặc biệt là Tiếng ồn xung – loại tiếng ồn có thời gian phát ra rất ngắn dưới 1 giây nhưng cường độ cực lớn, thường thấy trong các hoạt động xây dựng như đóng cọc. Việc xác định đúng loại hình ô nhiễm tiếng ồn sẽ quyết định việc lựa chọn vật liệu cách âm có chỉ số Rw phù hợp.
Nhận diện nguồn gây ô nhiễm tiếng ồn và nguyên nhân chính
Để đưa ra giải pháp xử lý triệt để, các nhà thầu và đơn vị tư vấn cần xác định chính xác nguồn gây ô nhiễm tiếng ồn. Trong các dự án quy hoạch khu dân cư hoặc thương mại, nguyên nhân gây ô nhiễm tiếng ồn thường xuất phát từ hai nhóm chính: hoạt động giao thông và hoạt động sản xuất/xây dựng.
Đối với các dự án nằm cạnh các trục đường huyết mạch, phương tiện giao thông là nguồn phát thải âm thanh chủ đạo. Mức ồn từ dòng xe cộ hỗn hợp thường bao gồm dải tần số rộng, với năng lượng âm trầm (low frequency) cao, rất khó xử lý bằng các vật liệu che chắn thông thường.
Ngoài ra, nguyên nhân ô nhiễm tiếng ồn còn đến từ các thiết bị cơ điện (M&E) của tòa nhà hoặc các cơ sở sản xuất lân cận. Phụ lục của QCVN 26:2025 đã liệt kê chi tiết danh mục các thiết bị phát sinh tiếng ồn lớn như máy nén khí công suất từ 7,5kW, máy phát điện từ 120kW, hay các hệ thống quạt thông gió công nghiệp.
Một nguyên nhân gây ô nhiễm tiếng ồn mang tính chủ quan khác là thiết kế quy hoạch thiếu các vùng đệm âm thanh hoặc sử dụng vật liệu bề mặt có độ phản xạ âm cao (kính, bê tông trơn), dẫn đến hiện tượng cộng hưởng và khuếch đại âm thanh trong không gian đô thị. Việc kiểm soát ô nhiễm tiếng ồn vì thế phải được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế ý tưởng.
Tiêu chuẩn QCVN 26:2025/BNNMT: Thước đo pháp lý cho dự án
Quy chuẩn QCVN 26:2025/BNNMT là văn bản pháp lý cao nhất hiện nay quy định về giới hạn tiếng ồn, áp dụng cho mọi tổ chức và cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam. Đối với Kiến trúc sư và Chủ đầu tư, việc tuân thủ các ngưỡng giới hạn này là điều kiện tiên quyết để công trình được nghiệm thu và đi vào vận hành.
Quy chuẩn phân loại khu vực chịu ảnh hưởng thành các nhóm A, B, C, D, E với mức giới hạn khác nhau. Cụ thể:
Khu vực A (Khu vực đặc biệt): Bao gồm cơ sở y tế, giáo dục, viện nghiên cứu, cơ quan hành chính. Đây là khu vực nhạy cảm nhất với ô nhiễm tiếng ồn. Giới hạn tối đa cho phép là 50 dBA vào ban ngày (06h-18h) và giảm xuống chỉ còn 40 dBA vào ban đêm (22h-06h).
Khu vực B (Khu vực dân cư): Bao gồm nhà ở, chung cư, khách sạn, resort. Ngưỡng cho phép là 55 dBA vào ban ngày và 45 dBA vào ban đêm.
Đặc biệt, đối với tiếng ồn phát sinh từ phương tiện giao thông, Bảng 5 của quy chuẩn quy định giới hạn riêng. Tại các khu vực A, B, C nằm gần đường bộ, mức ồn tối đa cho phép là 68 dBA vào ban ngày và 58 dBA vào ban đêm. Nếu đo đạc thực tế vượt quá các ngưỡng này, dự án buộc phải có biện pháp xử lý tiếng ồn cưỡng bức để giảm thiểu tác động tới môi trường sống.
Sự chênh lệch giữa mức ồn nền hiện trạng (thường xuyên ở mức 70-80 dBA tại các đô thị lớn) và giới hạn quy chuẩn (55-68 dBA) chính là bài toán kỹ thuật mà chúng ta cần giải quyết thông qua các giải pháp cách âm chuyên dụng.
Giải pháp Xử lý tiếng ồn hiệu quả đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật
Để giải quyết bài toán chênh lệch mức áp suất âm nêu trên, phương pháp xử lý tiếng ồn hiệu quả nhất hiện nay là ngăn chặn đường truyền âm bằng các vật liệu có khả năng mất mát truyền âm cao. Nguyên lý cơ bản dựa trên Định luật Khối lượng (Mass Law): vật liệu càng nặng, mật độ càng cao thì khả năng ngăn cản sóng âm càng lớn.
Tại Công ty Liên Sơn, chúng tôi đề xuất giải pháp kỹ thuật sử dụng hệ thống hàng rào chắn âm chuyên dụng cho các dự án giao thông và khu dân cư cao cấp. Đây là giải pháp can thiệp trực tiếp vào đường truyền, tạo ra vùng “bóng âm” phía sau hàng rào, giúp giảm thiểu đáng kể năng lượng âm thanh tác động đến khu vực cần bảo vệ.
Các hệ thống hàng rào chắn âm do Liên Sơn cung cấp được thiết kế để đạt chỉ số cách âm Rw (hoặc STC) dao động từ 28 đến 45 dB. Xét về mặt kỹ thuật, nếu một khu vực chịu ảnh hưởng bởi ô nhiễm tiếng ồn giao thông ở mức 85 dB, việc lắp đặt hệ thống chắn âm có chỉ số Rw = 40 dB có thể giúp giảm mức ồn thực tế xuống còn khoảng 45-50 dB (tùy thuộc vào nhiễu xạ cạnh và khoảng cách). Kết quả này hoàn toàn thỏa mãn ngưỡng giới hạn 55 dBA (ngày) và 45 dBA (đêm) cho Khu vực B theo quy định tại Bảng 1 của QCVN 26:2025.
Để đạt được hiệu suất này, vật liệu cấu thành phải đảm bảo các yêu cầu khắt khe về tỷ trọng. Sản phẩm của chúng tôi có tỉ trọng từ 15kg/m2 đến 30kg/m2. Tỷ trọng cao giúp hệ thống không bị rung động cộng hưởng khi chịu tác động của sóng âm tần số thấp (thường phát ra từ động cơ xe tải, xe container), từ đó triệt tiêu năng lượng âm thanh thay vì truyền dẫn nó sang phía bên kia.
Ngoài ra, việc xử lý tiếng ồn không chỉ dừng lại ở cách âm mà còn cần kết hợp với khả năng tiêu âm (hấp thụ âm thanh) để tránh hiện tượng phản xạ sóng âm ngược lại nguồn ồn, gây ô nhiễm kép cho khu vực đối diện. Giải pháp của Liên Sơn được tích hợp lõi vật liệu tiêu âm cao cấp, đảm bảo hiệu quả âm học toàn diện cho công trình.
Kết luận
Ô nhiễm tiếng ồn không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn là rào cản pháp lý lớn đối với sự thành công của các dự án xây dựng trong bối cảnh QCVN 26:2025/BNNMT bắt đầu có hiệu lực. Việc am hiểu các thông số kỹ thuật và áp dụng đúng giải pháp xử lý tiếng ồn ngay từ giai đoạn quy hoạch là trách nhiệm và cũng là lợi thế cạnh tranh của các Chủ đầu tư và Nhà thầu.
Công ty Liên Sơn cam kết đồng hành cùng Quý đối tác trong việc tính toán, mô phỏng và cung cấp các giải pháp hàng rào chắn âm đạt chuẩn kỹ thuật quốc tế và Việt Nam. Hãy để chúng tôi giúp bạn kiến tạo những không gian sống đạt chuẩn âm học, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và nâng tầm giá trị dự án.
Liên hệ ngay để nhận tư vấn giải pháp âm học chuyên nghiệp
Để được tư vấn về giải pháp âm học phù hợp nhất cho dự án của bạn.
Hãy liên hệ ngay với Liên Sơn qua:
Hotline: 090.665.3523
Email: info@lienson.com
Website chính thức: https://lienson.com
Facebook: Liên Sơn Acoustic Engineering – Giải pháp âm học
